Sarılmanın Önlenmesi (Boğuşma Teknikleri)
Panik hâlindeki bir kişi olağanüstü kuvvete sahip olabilir; bu nedenle cankurtaranın tehlikeye girdiği durumlar sık görülür. En iyi yol, sarılmayı baştan önlemektir. Kurtarılacak kişi panikle cankurtarana doğru yüzerse el veya ayaklarla uzaklaştırılabilir. Sarılmayı engellemenin iki temel tekniği vardır: kişiyi kollarla iterek ve bacaklarla iterek uzakta tutmak.
Sarılmalardan Kurtulmanın Esasları
Uygulamadan bağımsız olarak, kurtulma tekniklerinin etkili olması için en önemli husus; bunların çabuk, düşünülerek ve kuvvetle yapılmasıdır. Cankurtaran kurtulurken kişiyi kendine doğru çekerse teknik daha kolay uygulanır. Kazazede yalnızca cankurtaranın kolunu veya baldırını yakalamışsa, belirli durumlarda kurtulmaya gerek kalmadan kişiyi o hâlde taşımak yeterli olabilir.
Başlıca sarılma tipleri ve kurtulma mantığı şöyledir:
- Arkadan boynu (boğazı) tutma: Kurtarılan kişi cankurtaranın boynuna arkadan iki eliyle yapışır; uygun teknikle kavrayıştan kurtulunur.
- Önden boynu tutma: Benzer mantıkla, parmaklar çözülerek kurtulunur.
- Boyuna sarılma (arkadan/önden): Kişi elleriyle değil, kollarıyla boyna sarılır.
- Vücuda sarılma (arkadan/önden): Kişinin kolları cankurtaranın bedenini sarar.
Tüm kurtulma tekniklerinin son aşaması, kişiyi sabitleyerek taşıma tutuşuna (Flaig bağlama) geçmektir.
Yorgun Yüzücüye Yardım
Cankurtaran, bilinci açık ve aklı başında bir yorgun yüzücüye onu taşıyarak yardım edebilir. Yüzücü heyecanlı olsa bile muhatap alınabilir ve yüzme hareketleriyle kurtarmaya katkıda bulunabilir. Aksi hâlde (bilinç kaybı, korku/panik) farklı taşıma teknikleri uygulanır.
İki yöntem vardır:
- İtme: Kurtarılan kişi cankurtaranın önünde sırtüstü yatar; kollarını uzatarak cankurtaranın omuzlarından tutar. Cankurtaran kurbağalama yüzerken kişiyi gözlemleyebilir ve onunla konuşup cesaretlendirebilir. Dezavantajı, kişinin arkasının dönük olması ve önünü görememesidir.
- Çekme: Yorgun yüzücü cankurtaranın arkasında, yüzüstü yatar ve omuzlardan tutar. Cankurtaran engellenmeden kurbağalama yüzer. Yorgun kişiler genelde bu pozisyonu daha rahat bulur ve bacak hareketleriyle daha iyi destek verir; dezavantajı göz temasının ve iletişimin zorlaşmasıdır.
Kazazede Taşıma Teknikleri
Kazaya uğrayan kişiler genellikle kurtarmaya katkı veremez; bu yüzden cankurtaran çoğunlukla sırtüstü yüzer. Taşıma teknikleri iki gruba ayrılır: (a) kişinin karşı koymadığı, panikte olmadığı durumlar ve (b) korku/panik tepkisi gösterilen durumlar.
Sakin Kişilerde Kullanılan Tutuşlar
- Baştan taşıma tutuşu: Cankurtaran kişinin başını arkadan iki eliyle tutar. İşaret, orta ve yüzük parmakları yanak çukuruna; serçe parmağı alt çene kenarına paralel; başparmaklar kulakların arkasına konur. Böylece baş hafifçe geriye eğilir. Bacaklar batarsa, cankurtaran diziyle kişinin kalçasını hafifçe yukarı bastırır.
- Koltuk altından taşıma tutuşu: Kişi sırtüstü getirilir; cankurtaran iki eliyle aşağıdan koltuk altlarını tutar. Kollar mutlaka uzatılmış olmalıdır; aksi hâlde kişi cankurtaranı suya bastırabilir.
- Elbiseden taşıma tutuşu (yaka tutuşu): Kişi boğazını sıkan bir kıyafet giymemiş olmalıdır.
Korku/Panik Gösteren Kişilerde Sabitleyerek Taşıma
Bu durumlarda yardımcı araç kullanımı önemlidir; mesafe korunmalı ve kişiye yalnızca arkadan yaklaşılmalıdır. Mümkünse sakinleştirici biçimde konuşulmalıdır. Sabitleyerek tutuşlar ilave kuvvet gerektirdiğinden yalnızca çok zorunlu acil durumlarda ve kısa süreli uygulanır.
- Standart sabitleyerek taşıma (Flaig bağlama): Tüm kurtulma tekniklerinin son aşamasıdır. Cankurtaran kişinin arkasındadır; bir eliyle kişinin elini tutup kolunu sırta ve yukarı, kürek kemiğine doğru çeker; diğer eliyle çenesini tutarak sırt pozisyonunda sabitler.
- Denizci bağlama tutuşu: Cankurtaran kolunu, kazazedenin kolunun üst kısmı ile sırtı arasından geçirip diğer koldan tutar; dirseğiyle sırta bastırarak kişiyi kendine çeker ve yan pozisyonda yüzer. Bir kolun da yüzmek için serbest kalması avantajıyla; kuvvetli akıntı, engel veya güvensiz sahillerde daha iyi yönlendirme sağlar.
Karaya Çıkarma
Kıyının özelliğine göre farklı teknikler uygulanır:
- Sığ, kumlu kıyılar — Rautek (Ranteks) Tutuşu: Cankurtaran kişinin koltuk altlarından ellerini geçirip kolunun alt kısmını iki eliyle tutar (başparmak diğer parmakların yanına gelir) ve geriye doğru çekerek tehlikeli alandan çıkarır. İki yardımcı varsa biri Rautek tutuşunu, diğeri üst üste koyduğu bacakları üstlenir.
- Yüzme havuzu kenarı / dik duvar: Kişi, batırıldıktan sonra suyun kaldırma kuvvetinden yararlanılarak yukarı çekilir. Bir yardımcı, vücuduyla kızak görevi görebilir.
- Merdivenli, dik duvarlı kıyılar: Kişi taşıma tutuşuyla merdivene getirilir; iki veya daha çok kurtarıcı varsa sırtı kızak gibi kullanma tekniği uygulanabilir.
Omuzlama, Omuzda Taşıma ve Yatırma
Bu teknik, kişinin dalgaların içinden karaya çıkarıldığı durumlarda kullanılır. Cankurtaran kişiyi sığ suda bacağının üst kısmına çeker, dalar ve kişiyi omuzlayarak dengede tutar. Karaya çıkardıktan sonra, kişiyi mümkün olduğunca az öne eğilerek yere indirir; sağlam durabilmesi için sürekli sırtından destekler ve ardından hayata döndürme hazırlıklarına başlar.
Elbise ile Yüzme
Elbiseyle yüzmek ve sonra elbiseyi suda çıkarmak, yüzmeyi ve kurtarmayı zorlaştırabilir; ancak kendini kurtarırken hareket kabiliyetini artırmak için gerekebilir.
- Başkasını kurtarma operasyonlarında geniş ve su emici kıyafetler çıkarılmalıdır.
- Sahilde geçilmesi zor zemin varsa ayakkabılar asla çıkarılmamalıdır.
- Kurtarılan kişiye sonradan hayata döndürme uygulanacaksa ve kıyafet üşümeye karşı koruma sağlıyorsa, kıyafet çıkarılmamalıdır; ayrıca elbiseyi çıkarmak zaman kaybıdır.
Kurbağalama, elbisenin direnci artmasına rağmen tercih edilir; süzülme molalarıyla sakin yüzülür. Serbest stil de uygundur ancak ıslak kıyafetin ağırlığıyla kol kasları erken yorulabilir.
Suda soyunma genellikle zordur. Önce ceket çıkarılır: Cankurtaran sırtüstü yatıp su üstünde kalırken üstteki kıyafeti açar, omuzlarından indirir ve kolları üzerinden aşağı kaydırır. Pantolon için yine sırtüstü yatılır; hafif bacak hareketleriyle pantolon neredeyse kendiliğinden bacaklardan aşağı kayar.