Açık ve Kapalı Yüzme Havuzları, Eğlence Havuzları
Yüzme havuzlarında birçok gizli tehlike kaynağı bulunur. Her havuzda bir Havuz Kullanım Talimatı olmalı ve havuzda nasıl hareket edileceğinin esasları bu talimatta yer almalıdır.
Durağan Sular
Gölcükler ve göller boş zaman için iyi imkânlar sunsa da çeşitli tehlikeler barındırır: çok dik kıyılar, su bitkileri, çöpler ve özellikle kıyılarda kayma tehlikesi olan çakıl ocakları. Kayalar, direkler, ağaç kütükleri ve duvar yıkıntıları yüksek yaralanma riski taşır. Tehlikeler hakkında çevreyi tanıyan kişilerden bilgi alınmalıdır.
- Çamurlu zemin: Göğüs yüksekliğindeki suda, kurtulma çabasıyla daha da derine batmak mümkündür. Paniğe kapılmadan, yalnızca kollarla kuvvetli yüzme hareketleriyle çamurdan uzaklaşılmalıdır.
- Su bitkileri: Şeride benzeyen bu bitkiler kollara, omuzlara ve bacaklara sarılabilir; bunlardan habersiz biri paniğe kapılabilir. Bitkilerin üzerinden sakin biçimde yüzmek gerekir.
- Sıcaklık katmanları: Dağ göllerinde ve çakıl ocaklarında farklı sıcaklıkta su katmanları bulunur. Soğuk su daha yoğun olduğundan daima alt katmandadır. Özellikle balıklama atlandığında bu sıcaklık farkı belirgin biçimde hissedilir.
Akarsular
Hareket hâlindeki su birçok farklı akıntıya yol açar. Akıntıların karşılaştığı yerlerde girdaplar oluşur.
- Dipsiz girdap: Su dibine ulaşmayan, kendi ekseninde dönen su sütunlarıdır. Yüzücüyü dibe çekmezler. Bu tür bir girdaba giren yüzücü, girdap etkisini kaybedene kadar kendini bırakmalıdır.
- Dip girdabı: Suyun dibine kadar ulaşan girdaptır; çevredeki su dairesel harekete girer ve merkezden aşağı çekilir. Barajların taban çıkış ağızlarında ve su setlerinde görülebilir; banyo küvetinin boşalmasına benzer. Sabit ve güçlü bir emme etkisi vardır. Bir yüzücü dip girdabına kapılırsa tek kurtulma şansı, girdabın tabanına ulaştığında yan yatıp uzaklaşmaktır. Kişinin kendini kurtarması neredeyse imkânsızdır.
Savak ve şelaleler: Suyun üst katmanları alt katmanlardan daima daha hızlı akar; bu nedenle yüzücü savağa veya su kenarına itilebilir. Tehlikeli su girdaplarına merdane denir; içe ve dışa dönen merdaneler vardır.
Setler: Büyük nehirlerde akıntıyı kontrol etmek ve taşkını azaltmak için setler bulunur; bunlar akıntı koşullarını değiştirir. Akıntıya karşı yüzmek çabuk yorduğundan, tecrübeli yüzücüler kıyıya mesafe daha uzun olsa bile yalnızca akıntı yönünde hareket etmelidir. Sahil ankrajları, direkler ve köprü ayakları da yaralanma riski yaratır.
Su araçları: Su üstünde yüzen görünür veya görünmez nesneler tehlikelidir. Motorlu tekneler ve gemiler ciddi tehlike oluşturur; modern radar sistemleri bile yüzücüleri tespit edemeyebilir. Mesleki gemicilikte, gemilerin ebadı ve hantallığı nedeniyle kaçmak neredeyse imkânsızdır. Yalnızca su seviyesindeki yükselme değil, geminin kıçındaki çekim etkisi de hayati tehlike doğurur.
Su Taşkını
İç bölgelerdeki sular, karların erimesinden sonra düzenli olarak taşkına yol açar. Kuvvetli yağış ve diğer hava koşulları da taşkın oluşturabilir. Taşkın suyu; sürükleyici akıntılar, su altındaki görünmez engeller ve kirlilik nedeniyle ek tehlikeler barındırır.
Sahil Suları
Denizde yüzmek, iç sulardan farklı tehlikeler içerir. Deniz tabanı kısa sürede değişebilir; derinlikler oluşabilir, kum bankları meydana gelebilir veya kaybolabilir. Rüzgâr ve akıntılar suyu sürekli etkiler; en sakin plaj bile birkaç dakikada gürleyen bir denize dönüşebilir.
Med-Cezir (Gelgit)
Ay ve dünyanın çekim kuvvetlerinin etkileşimi, cezir (suyun çekilmesi, ~4 saat) ve med (suyun gelmesi, ~5 saat) olayına yol açar. Bir medden diğerine yaklaşık 12,5 saat geçer. Med-cezir, açık denizlerde ve özellikle Kuzey Denizi kıyılarında belirgindir.
Cezirde su çekilir ve deniz tabanının büyük kısmı açıkta kalır; medde sular geri gelir. Açıktaki deniz tabanında, akan suyun açtığı derin oluklara pril denir. Akan su prillerde toplanarak büyük bir hızla denize akar; medde tekrar geri gelir. Priller özellikle tehlikelidir. Açıktaki deniz tabanında yalnızca işaretli ve gözetim altındaki yerlerde gezilmelidir.
Gelgit menzili ne kadar büyükse, kıyıya paralel gelişen med-cezir akıntısı da o kadar güçlüdür. Bu yan akıntı, yüzücüyü sahile paralel taşır. Bazı yerlerde hızı 0,4 m/saniyeye ulaşır ve tecrübeli bir yüzücü için bile tehlikeli olabilir.
Dalga ve Kıyı Akıntıları
Sadece iç sularda yüzmeye alışkın biri, denizde becerilerini olduğundan fazla görmemelidir. Boğulma kazaları genellikle kıyıların yakınında, hatta göğüs yüksekliğindeki sularda olur; başlıca sebep, sığ sudaki çekimin küçümsenmesidir. Ancak dalganın çekimi, dalgaların altından dalarak denizden çıkmak için de kullanılabilir.
Dalgaların vurduğu sahillerde başlıca akıntı tipleri şunlardır:
- Sahil akıntısı: Dalganın vurma sınırı dışında, sahile paralel, düzenli akıntı. Med-cezir, farklı su yoğunlukları ve özellikle rüzgârdan oluşur.
- Dalga çekimi (alt akıntı): Kıyıya savrulan su kütlelerinin türbülansla geri dönüşü; dalga yönünün tersinedir.
- Dalga akıntısı: Dalgalar kıyıya eğik ulaştığında, toplanan su sahile paralel olarak kıyının yakınına akar; med-cezirden bağımsızdır.
- Taraklı (çeken) akıntı: Dalgaların vurmasıyla sahilde biriken su, dengenin bozulduğu bir noktada büyük kuvvetle denize geri akar. Okyanus kıyılarında en büyük tehlikeyi bu akıntı oluşturur ve oldukça tehlikelidir.
Taraklı akıntının iletildiği görünmeyen kanallarda, akıntı denize çıkışı bulduğunda büyük bir hıza ulaşır. Bu noktada su; kum ve havayla karışır (daha açık renkte görünür), köpürür, alışılmış kaldırma kuvvetini ve yüzme direncini sağlamaz. Bu, yüzme bilmeyenler için ölümcül bir tuzaktır.
Taraklı akıntıya kapılan yüzücünün tek şansı: Sakin kalıp akıntıya karşı boşuna güç harcamamak, akıntının kendisini sürüklemesine izin vermek (bazen 200 m veya daha uzağa) ve ardından yüzey akıntısıyla kıyıya geri yüzmektir.
Genel kural: Sığ suda bile akıntı küçümsenmemeli; mesafe uzasa dahi akıntı yönünde yüzülmelidir.